Do czego służy generator PESEL
Generator tworzy numery PESEL o poprawnej budowie: z zakodowaną datą urodzenia, oznaczeniem płci i cyfrą kontrolną. Takie numery przechodzą walidację w formularzach i bazach danych, więc przydają się programistom, testerom i osobom, które uczą się, jak zbudowany jest PESEL.
Numery powstają losowo, bez sprawdzania rejestru. Któryś z nich może więc przypadkiem należeć do prawdziwej osoby. Nie wpisuj ich do dokumentów, umów ani urzędowych formularzy. Pełny zestaw danych testowych uzupełnisz generatorem NIP, REGON i IBAN.
Jak wygenerować numer PESEL
- Wybierz płeć: kobietę, mężczyznę albo losową. Przy losowej każdy numer dostaje płeć osobno.
- Ustaw datę urodzenia. Losowa wybiera datę od 1950 roku do dziś, Data pozwala wskazać konkretny dzień w kalendarzu, a Wiek dobiera datę tak, żeby osoba miała dziś dokładnie tyle lat.
- Ustaw, ile numerów potrzebujesz, od 1 do 100.
- Kliknij Generuj PESEL. Numery skopiujesz przyciskiem Kopiuj listę albo pojedynczo, ikoną obok numeru. Listę możesz też pobrać jako plik CSV, w którym jest data urodzenia i płeć, albo jako zwykły plik TXT.
Obok każdego numeru na liście widać datę urodzenia i płeć. Na szerszym ekranie, obok formularza, generator rozpisuje obliczenie cyfry kontrolnej pierwszego numeru i odczytuje z niego datę oraz płeć. Wszystko liczy przeglądarka, więc nic nie trafia na serwer.
Jak zbudowany jest numer PESEL
PESEL, czyli numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, ma 11 cyfr. System działa od 1979 roku. Numer dostaje każda osoba wpisana do rejestru PESEL, w tym dzieci urodzone w Polsce, które otrzymują go przy rejestracji urodzenia.
Numer dzieli się na cztery części. Na przykładzie 50410101242:
- 504101
- data urodzenia: rok, miesiąc ze stuleciem, dzień
- 012
- numer serii
- 4
- płeć: parzysta to kobieta
- 2
- cyfra kontrolna
Przykład celowo dotyczy daty 1 stycznia 2150 roku, żeby nie mógł być niczyim prawdziwym numerem. Miesiąc 41 to styczeń w XXII wieku.
Stulecie zakodowane w miesiącu
Rok zapisany jest tylko dwiema cyframi, więc stulecie trzeba zaszyfrować inaczej. Do numeru miesiąca dodaje się stałą wartość, dzięki czemu PESEL obsługuje daty od 1800 do 2299 roku:
| Lata urodzenia | Do miesiąca | Miesiące w numerze |
|---|---|---|
| 1800–1899 | +80 | 81–92 |
| 1900–1999 | +0 | 01–12 |
| 2000–2099 | +20 | 21–32 |
| 2100–2199 | +40 | 41–52 |
| 2200–2299 | +60 | 61–72 |
Oznaczenie płci
Dziesiąta cyfra, czyli ostatnia przed kontrolną, wskazuje płeć. Cyfry parzyste (0, 2, 4, 6, 8) oznaczają kobietę, a nieparzyste (1, 3, 5, 7, 9) mężczyznę.
Jak liczy się cyfrę kontrolną
Jedenasta cyfra jest wyliczana z pierwszych dziesięciu. Dzięki temu program może sprawdzić numer bez łączenia się z rejestrem.
- Pomnóż kolejne dziesięć cyfr przez wagi 1, 3, 7, 9, 1, 3, 7, 9, 1, 3.
- Zsumuj wyniki mnożeń.
- Weź ostatnią cyfrę sumy i odejmij ją od 10.
- Jeśli wyszło 10, cyfra kontrolna to 0. W przeciwnym razie to wynik odejmowania.
PESEL: 5 0 4 1 0 1 0 1 2 4 ?
Wagi: 1 3 7 9 1 3 7 9 1 3
Iloczyny: 5 0 28 9 0 3 0 9 2 12
Suma: 5 + 0 + 28 + 9 + 0 + 3 + 0 + 9 + 2 + 12 = 68
Kontrolna: 10 - 8 = 2 → 50410101242 Wagi 1, 3, 7 i 9 nie mają wspólnego dzielnika z 10, dlatego algorytm wyłapuje każdą pomyłkę w pojedynczej cyfrze. Wychwytuje też większość zamian dwóch sąsiednich cyfr. Każdy numer z generatora przechodzi tę samą walidację co prawdziwy PESEL.
Dla kogo jest generator PESEL
Programiści
Systemy kadrowe, medyczne, ubezpieczeniowe i bankowe walidują PESEL przy rejestracji. Testowe numery pozwalają sprawdzić formularze i integracje bez używania danych prawdziwych osób.
Testerzy i zespoły QA
Opcje płci, daty i wieku pomagają przygotować przypadki brzegowe: osobę, która właśnie skończyła 18 lat, kobietę urodzoną w 1999 roku albo dziecko urodzone po 2000 roku.
Wykładowcy i trenerzy
Na zajęciach z programowania albo ochrony danych łatwiej pokazać budowę numeru na przykładach, które nie należą do uczestników.
Projektanci interfejsów
Numer o właściwej długości i budowie w makiecie formularza pokazuje, jak pole wygląda z prawdziwą zawartością.
PESEL w praktyce i jego ochrona
PESEL podaje się w zeznaniu podatkowym, w przychodni, w banku i przy zawieraniu umowy o pracę. Od 2012 roku jest też identyfikatorem podatkowym osób, które nie prowadzą działalności gospodarczej i nie są podatnikami VAT. W takich sytuacjach zastępuje NIP.
Numer PESEL to dana osobowa chroniona przez RODO. Od listopada 2023 roku można go zastrzec w rejestrze zastrzeżeń, co utrudnia wzięcie kredytu albo zawarcie umowy na cudze dane.
W oprogramowaniu oznacza to, że prawdziwy PESEL nie powinien trafiać do logów, do baz testowych ani do zrzutów ekranu w dokumentacji. Tam lepiej użyć numerów testowych, najlepiej z datą urodzenia z przyszłości, która na pewno nie należy do nikogo. Gotowe zestawy danych osobowych do testów przygotujesz w generatorze danych testowych.
Często zadawane pytania
Czy wygenerowane numery PESEL są prawdziwe?
To numery testowe. Mają poprawną budowę i cyfrę kontrolną, ale powstają losowo, bez sprawdzania rejestru PESEL. Taki numer może przypadkiem pokrywać się z numerem prawdziwej osoby, dlatego służy wyłącznie do testów i nauki.
Jak działa algorytm walidacji PESEL?
Pierwsze dziesięć cyfr mnoży się przez wagi 1, 3, 7, 9, 1, 3, 7, 9, 1, 3 i sumuje wyniki. Cyfra kontrolna to 10 minus ostatnia cyfra tej sumy. Gdy ostatnia cyfra sumy wynosi 0, cyfra kontrolna też jest zerem.
Ile numerów PESEL mogę wygenerować naraz?
Od 1 do 100. Obok każdego numeru na liście jest data urodzenia i płeć. Przycisk Kopiuj listę zapisuje numery w schowku, każdy w osobnej linii. Listę możesz też pobrać jako plik CSV albo TXT.
Jak odczytać datę urodzenia z numeru PESEL?
Pierwsze sześć cyfr to rok, miesiąc i dzień. Do miesiąca dodaje się wartość zależną od stulecia: 0 dla lat 1900 do 1999, 20 dla lat 2000 do 2099. Numer zaczynający się od 880614 oznacza więc 14 czerwca 1988, a numer zaczynający się od 052310 oznacza 10 marca 2005.
Skąd wiadomo, czy PESEL należy do kobiety, czy do mężczyzny?
Decyduje dziesiąta cyfra. Parzysta (0, 2, 4, 6, 8) oznacza kobietę, a nieparzysta (1, 3, 5, 7, 9) mężczyznę.
Czy mogę używać wygenerowanych numerów PESEL w dokumentach?
Nie. Posługiwanie się cudzym albo zmyślonym numerem PESEL w dokumentach, umowach czy formularzach urzędowych jest niezgodne z prawem. Numery z generatora służą tylko do testowania oprogramowania i nauki.