Do czego służy walidator
PESEL, NIP i REGON kończą się cyfrą kontrolną, którą wylicza się z pozostałych cyfr. Jeśli przy przepisywaniu numeru pomylisz jedną cyfrę albo zamienisz dwie sąsiednie, cyfra kontrolna prawie zawsze przestanie się zgadzać. Walidator PESEL, NIP i REGON wykonuje ten rachunek i od razu pokazuje wynik.
Przydaje się przy wpisywaniu NIP kontrahenta na fakturze, przy przyjmowaniu danych pracownika i przy pisaniu własnej walidacji w formularzu, gdy chcesz porównać wynik. Testowe numery przygotujesz w generatorze PESEL, generatorze NIP i generatorze REGON.
Jak sprawdzić numer
- Wpisz albo wklej numer. Może zawierać spacje i myślniki, np. 123-456-32-18.
- Walidator rozpozna typ po liczbie cyfr. Jeśli wolisz, wybierz typ ręcznie.
- Wynik pojawia się w trakcie pisania, a przy niepoprawnym numerze także powód, np. jaka powinna być cyfra kontrolna.
Na szerokim ekranie obok narzędzia widać cały rachunek: cyfry, wagi, iloczyny i sumę. Możesz na nim prześledzić, skąd bierze się ostatnia cyfra numeru.
Jak liczy się cyfrę kontrolną
We wszystkich trzech numerach zasada jest podobna. Każdą cyfrę poza ostatnią mnoży się przez przypisaną jej wagę, iloczyny się sumuje, a z sumy wylicza cyfrę kontrolną. Różnią się wagi i ostatni krok.
| Numer | Cyfr | Wagi | Cyfra kontrolna |
|---|---|---|---|
| PESEL | 11 | 1, 3, 7, 9, 1, 3, 7, 9, 1, 3 | 10 minus ostatnia cyfra sumy (0 zostaje 0) |
| NIP | 10 | 6, 5, 7, 2, 3, 4, 5, 6, 7 | reszta z dzielenia przez 11, reszta 10 oznacza błędny numer |
| REGON-9 | 9 | 8, 9, 2, 3, 4, 5, 6, 7 | reszta z dzielenia przez 11, reszta 10 daje 0 |
| REGON-14 | 14 | 2, 4, 8, 5, 0, 9, 7, 3, 6, 1, 2, 4, 8 | jak w REGON-9 |
Przykład dla PESEL 44051401458: iloczyny cyfr i wag dają 4 + 12 + 0 + 45 + 1 + 12 + 0 + 9 + 4 + 15 = 102. Ostatnia cyfra sumy to 2, więc cyfra kontrolna wynosi 10 − 2 = 8. Numer kończy się ósemką, czyli jest poprawny.
Co zawiera numer PESEL
Pierwsze sześć cyfr to data urodzenia w układzie RRMMDD. Rok ma tylko dwie cyfry, więc stulecie zapisuje się w miesiącu: dla lat 1900–1999 miesiąc zostaje bez zmian, dla 2000–2099 dodaje się 20, dla 2100–2199 40, dla 2200–2299 60, a dla 1800–1899 80. Lipiec 2003 roku to więc „03” i „27”.
Cyfry od siódmej do dziewiątej to numer serii, dziesiąta oznacza płeć (parzysta u kobiet, nieparzysta u mężczyzn), a jedenasta jest cyfrą kontrolną. Walidator sprawdza też, czy data istnieje, więc odrzuci np. 30 lutego albo datę z przyszłości, nawet jeśli suma kontrolna się zgadza.
NIP i REGON
NIP ma 10 cyfr. Pierwsze trzy to kod urzędu skarbowego, który go nadał. Zapisuje się go bez separatorów albo z myślnikami, w układzie 123-456-32-18 lub 123-45-63-218. W transakcjach z innymi krajami Unii przed numerem stawia się przedrostek PL, który walidator pomija.
REGON nadaje Główny Urząd Statystyczny. Wersja 9-cyfrowa oznacza cały podmiot, a 14-cyfrowa jednostkę lokalną, np. oddział. Pierwsze 9 cyfr REGON-14 to numer jednostki macierzystej z własną cyfrą kontrolną, więc walidator sprawdza obie.
Czego suma kontrolna nie wykryje
- W PESEL i NIP pomyłka w jednej cyfrze zawsze zmienia wynik. Zamiana dwóch sąsiednich cyfr jest wykrywana w większości przypadków, ale nie we wszystkich.
- W REGON-9 reszta 10 zamienia się na 0, więc niektóre pojedyncze pomyłki dają tę samą cyfrę kontrolną.
- W REGON-14 piąta cyfra ma wagę 0, więc pomyłki w niej suma kontrolna nie wykryje. Wyłapie ją dopiero kontrola REGON jednostki macierzystej.
- Żadna suma kontrolna nie powie, czy numer został komuś nadany. To wiedzą tylko rejestry.
NIP sprawdzisz w wykazie podatników VAT, a REGON w wyszukiwarce REGON GUS. Rejestr PESEL nie jest publiczny.
Często zadawane pytania
Czy walidator sprawdza, czy numer istnieje?
Nie. Sprawdza tylko budowę numeru i cyfrę kontrolną, a w PESEL także datę urodzenia. Numer może przejść walidację i nie być nadany nikomu. Czy NIP lub REGON należy do konkretnej firmy, sprawdzisz w wykazie podatników VAT albo w wyszukiwarce REGON GUS.
Jak walidator rozpoznaje typ numeru?
Po liczbie cyfr: 11 to PESEL, 10 to NIP, a 9 albo 14 to REGON. Spacje, myślniki, kropki i przedrostek PL przed NIP są pomijane. Typ możesz też wybrać ręcznie, wtedy walidator napisze, ilu cyfr brakuje.
Co można odczytać z numeru PESEL?
Datę urodzenia i płeć. Pierwsze sześć cyfr to rok, miesiąc i dzień, przy czym do miesiąca dodaje się 20 dla urodzonych w latach 2000–2099. Dziesiąta cyfra jest parzysta u kobiet i nieparzysta u mężczyzn. Z daty walidator wylicza też wiek.
Dlaczego NIP z resztą 10 jest zawsze błędny?
Cyfra kontrolna NIP to reszta z dzielenia sumy przez 11, a reszta 10 nie zmieści się w jednej cyfrze. Numery, które dawałyby taką resztę, po prostu nie są nadawane. W REGON reszta 10 jest dozwolona i zamienia się na 0.
Czym różni się REGON-9 od REGON-14?
REGON-9 oznacza cały podmiot, np. spółkę. REGON-14 nadaje się jednostce lokalnej, np. oddziałowi. Jego pierwsze 9 cyfr to REGON firmy macierzystej, kolejne 4 to numer jednostki, a ostatnia to cyfra kontrolna. Walidator sprawdza obie cyfry kontrolne.
Czy wpisane numery są gdzieś wysyłane?
Nie. Sprawdzanie odbywa się w przeglądarce, a numery nie trafiają na serwer i nie są zapisywane.