Rozdanie w mediach społecznościowych albo losowanie nagrody wśród klientów wygląda na prostą sprawę: zebrać zgłoszenia, wylosować jedno i ogłosić wynik. Kłopot zaczyna się, gdy ktoś zapyta, skąd wiadomo, że losowanie było uczciwe. Albo gdy okaże się, że akcja była w świetle prawa loterią, na którą trzeba było mieć zezwolenie.
Ten poradnik pokazuje, jak przygotować losowanie, które da się obronić: co ustalić przed startem, jak zbudować listę uczestników, jak udokumentować sam moment losowania i co zrobić, gdy zwycięzca nie odbiera nagrody. Na końcu jest lista kontrolna, którą możesz odhaczać przy własnej akcji.
Konkurs czy loteria promocyjna
Od tego rozróżnienia zależy, czy akcja wymaga zezwolenia, więc warto je ustalić, zanim powstanie grafika konkursowa.
Polskie prawo nie definiuje konkursu. W praktyce traktuje się go jako przyrzeczenie publiczne z art. 919-921 Kodeksu cywilnego: organizator publicznie obiecuje nagrodę za wykonanie określonego zadania i jest tą obietnicą związany. Loterię promocyjną reguluje ustawa z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
| Cecha | Konkurs | Loteria promocyjna |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | art. 919-921 Kodeksu cywilnego (przyrzeczenie publiczne) | ustawa o grach hazardowych |
| O nagrodzie decyduje | ocena zgłoszenia: pomysł, wiedza, umiejętność | przypadek |
| Warunek udziału | wykonanie zadania | zakup towaru lub usługi |
| Zezwolenie | niepotrzebne | dyrektora izby administracji skarbowej, wniosek co najmniej 2 miesiące przed startem |
Zezwolenie na loterię promocyjną jest ważne najwyżej dwa lata. Opłata wynosi 10 procent wartości puli nagród, ale nie mniej niż połowę kwoty bazowej.
Rozdanie całkowicie bezpłatne, bez zakupu i bez opłaty za zgłoszenie, zwykle nie mieści się w definicji loterii promocyjnej. Ocena zależy jednak od szczegółów akcji, a urządzanie gry hazardowej bez zezwolenia narusza art. 107 Kodeksu karnego skarbowego, który przewiduje grzywnę albo nawet karę do trzech lat pozbawienia wolności. Ten tekst nie jest poradą prawną. Przy akcji powiązanej ze sprzedażą daj regulamin do przeczytania prawnikowi, zanim ruszy kampania.
Regulamin przed pierwszym zgłoszeniem
Regulamin ogłoszony w trakcie akcji albo zmieniony po starcie to częsty powód sporów z uczestnikami. Opublikuj go przed przyjęciem pierwszego zgłoszenia, pod adresem, który nie zmieni się do rozstrzygnięcia, i podlinkuj bezpośrednio w poście.
Sprawdź też regulamin platformy, na której prowadzisz akcję. Serwisy społecznościowe mają własne zasady dotyczące konkursów i potrafią wymagać konkretnych zapisów, na przykład informacji, że akcja nie jest przez nie sponsorowana ani współorganizowana.
Lista uczestników
Na tym etapie powstaje najwięcej prawdziwych błędów, choć mówi się o nim najmniej. Samo losowanie trwa sekundę, a to lista decyduje, czy wynik da się obronić.
- Zamroź zgłoszenia. Zrzut ekranu albo eksport do pliku wykonany dokładnie w godzinie zamknięcia akcji daje punkt odniesienia, do którego można wrócić. Komentarze dodane minutę po terminie odpadają bez dyskusji.
- Usuń zgłoszenia nieważne. Zwykle są to powtórzone wpisy tej samej osoby, zgłoszenia po terminie, wpisy bez wykonanego zadania i konta wykluczone regulaminem. Każde usunięcie odnotuj, żeby po ogłoszeniu wyników dało się wyjaśnić, dlaczego czyjegoś nicku nie było na liście.
- Zapisz listę w gotowej postaci. Jedna pozycja w jednym wierszu, bez pustych linii i bez numeracji doklejonej do nicków. Numerację doda narzędzie, a ręczne numery potrafią przesunąć wynik o jedną pozycję.
Narzędzie do losowania
Narzędzie powinno pokazywać na ekranie pełną listę uczestników i wynik w jednym kadrze. Od tego zależy, czy nagranie z losowania czegokolwiek dowodzi. Jeśli widać tylko zwycięzcę, nagranie wygląda tak samo bez względu na to, czy losowanie było uczciwe.
- Koło fortuny
- Najlepsze przy rozdaniach z widownią. Wszyscy uczestnicy są widoczni na jednym obrazku, a przebieg da się nagrać bez montażu.
- Losowanie z listy
- Wygodniejsze przy długich listach. Wklejasz całą listę i od razu dostajesz kolejność, a więc także zwycięzców rezerwowych.
- Generator liczb
- Wystarczy, gdy zgłoszenia mają numery. Ustaw zakres od 1 do liczby zgłoszeń, a przy kilku nagrodach włącz losowanie bez powtórzeń.
- Losowanie drużyn
- Przydaje się, gdy uczestników trzeba podzielić na zespoły, na przykład w turnieju.
Wszystkie te narzędzia losują w przeglądarce, więc lista uczestników nie opuszcza Twojego urządzenia. Przy danych osobowych zgłaszających to realna różnica w porównaniu z serwisami, które wysyłają listę na serwer.
Jak udokumentować losowanie
Dowodem jest zapis zdarzenia. Zwykły generator w przeglądarce przy każdym uruchomieniu daje inny wynik, bo startuje z innego stanu początkowego, więc losowania i tak nie da się powtórzyć. Jak działa ten mechanizm, opisujemy w artykule o algorytmach losowania w komputerach.
Nagranie
Nagranie ekranu powinno objąć w jednym ciągłym ujęciu przewinięcie pełnej listy zgłoszeń, uruchomienie losowania i wynik. Nie tnij go i nie przyspieszaj, bo po montażu materiał niczego już nie dowodzi. Jeśli lista jest długa, pokaż przynajmniej jej początek, koniec i licznik pozycji.
Protokół
Do nagrania dołącz krótki protokół. Wystarczy kilka zdań: data i godzina, liczba ważnych zgłoszeń, użyte narzędzie, wylosowani zwycięzcy w kolejności, osoba prowadząca losowanie i ewentualni świadkowie. Protokół rozstrzyga sprawę, gdy nagranie okaże się z jakiegoś powodu nieczytelne.
Jeśli regulamin przewiduje jawną listę uczestników, opublikuj ją przed losowaniem. Lista pokazana dopiero razem z wynikiem nic nie mówi, bo nikt nie sprawdzi, czy nie zmieniła się po drodze.
Zwycięzcy rezerwowi
Część zwycięzców nie odczytuje wiadomości, część nie odpowiada w terminie, a część okazuje się wykluczona regulaminem. Losowanie kolejnej osoby dopiero wtedy, gdy problem już wystąpił, wygląda podejrzanie, nawet jeśli organizator ma najlepsze intencje.
Dlatego rezerwowych losuje się w tym samym przebiegu co zwycięzcę głównego, a ich kolejność zapisuje w protokole. Przy rozdaniach w mediach społecznościowych zwykle wystarcza od jednego do trzech rezerwowych na nagrodę. Narzędzie, które zwraca pełną kolejność listy, daje ich od razu, bez dodatkowego losowania.
W regulaminie zapisz konkretny termin, po którym nagroda przechodzi na rezerwowego. Sformułowanie w rodzaju „w rozsądnym czasie” przenosi spór na Ciebie. Siedem dni na odpowiedź zwykle wystarcza obu stronom.
Pięć błędów, które psują nawet uczciwe losowanie
- Regulamin opublikowany po starcie. Kto zgłosił się przed ogłoszeniem zasad, może uważać, że go nie obowiązują.
- Nagranie z cięciem. Montaż między pokazaniem listy a wynikiem sprawia, że materiał przestaje czegokolwiek dowodzić.
- Powtórzone losowanie bez wyjaśnienia. Jeśli pierwszy przebieg wskazał osobę wykluczoną regulaminem, napisz to wprost i pokaż oba przebiegi.
- Lista z duplikatami. Pięć komentarzy jednej osoby to pięć szans zamiast jednej, wbrew własnemu regulaminowi.
- Brak terminu na odbiór nagrody. Bez niego akcja formalnie nigdy się nie kończy.
Żaden z tych błędów nie dotyczy samego mechanizmu losowania. Wszystkie biorą się z przygotowania i opisu akcji, a to da się spokojnie dopracować przed startem.
Lista kontrolna
Odhaczaj kolejne punkty przy swojej akcji. Zaznaczenia zostają zapamiętane w tej przeglądarce, więc możesz wrócić do listy później.
Odhaczone: 0 z 8
Często zadawane pytania
Czy losowanie zwycięzcy konkursu wymaga zezwolenia?
Zależy od tego, jak wyłaniasz zwycięzcę i czy udział wiąże się z zakupem. Konkurs, w którym o nagrodzie decyduje ocena zgłoszeń, jest przyrzeczeniem publicznym z art. 919-921 Kodeksu cywilnego i zezwolenia nie wymaga.
Loteria promocyjna, czyli gra, w której udział bierze się przez zakup towaru lub usługi, a o wygranej decyduje przypadek, wymaga zezwolenia dyrektora izby administracji skarbowej.
Jak udowodnić, że losowanie nie było ustawione?
Najprostszy dowód to nagranie ekranu bez cięcia, na którym widać pełną listę zgłoszeń, moment losowania i wynik. Do tego protokół z datą, godziną, liczbą zgłoszeń i nazwiskiem osoby prowadzącej.
Jeśli lista uczestników jest jawna, opublikuj ją przed losowaniem.
Ile zwycięzców rezerwowych wylosować?
Przy rozdaniach w mediach społecznościowych zwykle wystarcza od jednego do trzech rezerwowych na każdą nagrodę. Część zwycięzców nie odpisuje albo nie spełnia warunków regulaminu, a dodatkowe losowanie po fakcie wygląda podejrzanie.
Rezerwowych losuj w tym samym przebiegu co zwycięzcę i zapisz ich kolejność.
Czy można losować spośród komentarzy pod postem?
Tak, jeśli wcześniej ustalisz, co liczy się jako ważne zgłoszenie. Najczęstsze kłopoty to kilka komentarzy od jednej osoby, komentarze dodane po terminie i zgłoszenia bez wykonanego zadania.
Przenieś komentarze na listę, usuń duplikaty i zgłoszenia nieważne, a dopiero potem losuj.
Czy wynik losowania da się powtórzyć?
Nie przy zwykłym generatorze w przeglądarce. Każde uruchomienie daje inny wynik, bo generator startuje z innego stanu początkowego. Powtórzyć wynik da się tylko w narzędziu, w którym ustawia się ziarno losowania.
W konkursie wystarczy nagranie przebiegu, bo dowodem jest zapis tego, co się wydarzyło.
Kiedy opublikować regulamin konkursu?
Przed przyjęciem pierwszego zgłoszenia, pod adresem, który nie zmieni się do końca akcji. Regulamin ogłoszony w trakcie albo zmieniony po starcie to częsty powód sporów z uczestnikami.
Odnośnik do niego umieść bezpośrednio w poście konkursowym.
Źródła
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, art. 919-921 (przyrzeczenie publiczne).
- Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
- Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy, art. 107.
- Biznes.gov.pl: Zezwolenie na loterię promocyjną (organ wydający, termin wniosku, ważność zezwolenia, opłata).